Nguyên nhân xơ vữa động mạch, biến chứng và cách phòng ngừa đột quỵ

Xơ vữa động mạch là hiện tượng các động mạch bị xơ cứng và xuất hiện các mảng bám trong lòng động mạch. Điều này làm cho động mạch bị tắc nghẽn hoặc mảng bám vỡ ra sẽ dẫn đến xuất hiện huyết khối.

Xơ vữa động mạch là bệnh lý tim mạch tiến triển âm thầm, có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và kiểm soát sớm. Cùng NattoEnzym tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng, đối tượng nguy cơ và cách phòng ngừa xơ vữa động mạch.

1. Xơ vữa động mạch là gì?

Xơ vữa động mạch là tình trạng mảng xơ vữa tích tụ trong thành động mạch, khiến thành mạch dày và cứng hơn, đồng thời làm hẹp lòng mạch. Khi mảng xơ vữa bị nứt hoặc vỡ, cục máu đông có thể hình thành và gây tắc mạch, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và các biến cố tim mạch khác.

Xơ vữa động mạch thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm, và có thể bắt đầu từ tuổi trẻ. Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường chưa có triệu chứng rõ ràng. Khi lòng mạch bị thu hẹp nhiều hoặc xảy ra tắc mạch, các biểu hiện sẽ xuất hiện tùy theo vị trí tổn thương. Xơ vữa động mạch có thể ảnh hưởng đến động mạch vành, động mạch cảnh, động mạch não, động mạch thận và động mạch chi dưới. 

2. Nguyên nhân của xơ vữa động mạch

2.1 Các yếu tố bên trong cơ thể

• LDL-cholesterol tăng cao: LDL dư thừa có thể tích tụ trong thành động mạch, thúc đẩy hình thành và phát triển mảng xơ vữa.
• Rối loạn chuyển hóa lipid: Sự mất cân bằng các loại cholesterol và chất béo trong máu làm tăng nguy cơ xơ vữa.
• Tình trạng viêm kéo dài: Viêm mạn tính có thể góp phần làm tổn thương thành mạch và thúc đẩy quá trình xơ vữa.
• Tổn thương lớp nội mạc mạch máu: Khi lớp nội mạc bị tổn thương, cholesterol và các tế bào viêm dễ tích tụ tại thành động mạch.
• Huyết áp cao kéo dài: Áp lực máu tăng thường xuyên có thể gây tổn thương thành mạch và tạo điều kiện cho mảng xơ vữa phát triển.

2.2 Các yếu tố từ lối sống 

• Chế độ ăn uống không khoa học: Tiêu thụ quá nhiều chất béo, mỡ động vật… Dẫn đến hàm lượng cholesterol trong cơ thể tăng cao, hình thành các mảng mỡ lắng đọng trên thành mạch.
• Không vận động thể dục thể thao: Vận động sẽ giúp bạn kiểm soát được hàm lượng cholesterol trong máu, giảm stress… Ngược lại nếu không hoặc ít vận động sẽ khiến cho cơ thể bị rối loạn lipid và gián tiếp làm xuất hiện xơ vữa động mạch.
• Thường xuyên hút thuốc lá: Trong thuốc lá chứa nhiều chất độc như CO (Carbon monoxide) - làm tổn thương sự mềm dẻo của lòng mạch, ngoài ra, sẽ làm tăng LDL - cholesterol có hại và mỡ máu, đây là nguyên nhân dẫn đến chứng xơ vữa động mạch mà không phân biệt lứa tuổi.
• Căng thẳng kéo dài: Stress thường xuyên có thể ảnh hưởng đến huyết áp, giấc ngủ và thói quen sinh hoạt, từ đó gián tiếp làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
• Uống nhiều rượu bia: Sử dụng rượu bia quá mức có thể ảnh hưởng đến huyết áp, triglyceride, cân nặng và sức khỏe tim mạch.

Chế độ ăn uống kém khoa học gây xơ vữa động mạch

Xem thêm: Người bị xơ vữa động mạch nên ăn gì kiêng gì?

3. Đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh xơ vữa động mạch

Xơ vữa động mạch có thể gặp ở nhiều đối tượng, nhưng nguy cơ cao hơn ở người lớn tuổi và người có các bệnh lý hoặc yếu tố nguy cơ tim mạch. Các nhóm dễ mắc gồm:

• Người lớn tuổi: Nguy cơ tăng dần theo tuổi.
• Người bị rối loạn lipid máu: Đặc biệt khi LDL-cholesterol tăng cao.
• Người bị tăng huyết áp: Huyết áp cao kéo dài làm tăng nguy cơ tổn thương động mạch.
• Người mắc đái tháo đường: Đường huyết cao kéo dài làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu.
• Người thừa cân, béo phì: Đặc biệt là béo bụng.
• Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch hoặc xơ vữa động mạch sớm
• Người đã mắc bệnh tim mạch: Chẳng hạn bệnh động mạch vành hoặc bệnh động mạch ngoại biên.

4. Triệu chứng bệnh xơ vữa động mạch theo từng vị trí

Xơ vữa động mạch không xảy ra ở một vị trí cố định mà biểu hiện khác nhau tùy vị trí mạch máu bị ảnh hưởng: 

• Xơ vữa động mạch ở tim: Lượng máu đưa về tim không đủ, làm cho cơ tim bị thiếu máu và xảy ra triệu chứng đau thắt ngực.
• Xơ vữa động mạch ở thận: Triệu chứng dễ nhận thấy là huyết áp tăng cao, tê bì tay chân, không tập trung.
• Xơ vữa động mạch dẫn đến não: Xuất hiện một vài triệu chứng như: Nói khó hoặc nói lắp, thị lực giảm dần. Đây là những dấu hiệu của cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA), cần được phát hiện và điều trị kịp thời, nếu không sẽ dẫn đến đột quỵ.

Xơ vữa động mạch thường tiến triển âm thầm, ít bộc lộ triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Các dấu hiệu kể trên thường chỉ xuất hiện rõ khi mạch máu đã bị thu hẹp đáng kể. 

5. Biến chứng căng thẳng của bệnh xơ vữa động mạch

Xơ vữa động mạch có thể diễn tiến âm thầm nhưng gây biến chứng nghiêm trọng khi mảng xơ vữa phát triển hoặc nứt vỡ. Các biến chứng có thể gồm: 

• Nhồi máu cơ tim: Xảy ra khi động mạch vành bị tắc nghẽn, khiến một phần cơ tim không được cung cấp đủ máu và oxy.
• Đột quỵ thiếu máu não: Có thể xảy ra khi dòng máu lên não bị tắc nghẽn, trong đó xơ vữa động mạch cảnh hoặc động mạch não là một yếu tố nguy cơ.
• Thiếu máu chi nghiêm trọng: Tình trạng tắc nghẽn động mạch kéo dài có thể làm giảm lượng máu đến chi, trường hợp nặng có thể gây tổn thương mô.
• Phình động mạch: Thành động mạch bị suy yếu có thể dẫn đến phình mạch và làm tăng nguy cơ biến chứng nghiêm trọng nếu túi phình bị vỡ.
• Suy tim: Tổn thương mạch vành kéo dài có thể làm cơ tim suy yếu, từ đó dẫn đến suy tim.

Xơ vữa động mạch có các biến chứng nguy hiểm

6. Xơ vữa động mạch có nguy hiểm không?

Có. Xơ vữa động mạch nguy hiểm vì mảng xơ vữa có thể làm hẹp lòng mạch, giảm lưu lượng máu hoặc nứt vỡ và hình thành cục máu đông gây tắc mạch. Tùy vị trí động mạch bị tổn thương, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc thiếu máu chi.

Xơ vữa động mạch không phải nguyên nhân duy nhất gây đột quỵ. Tuy nhiên, xơ vữa ở động mạch cảnh hoặc động mạch não có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ thiếu máu não.

7. Cách phòng chống đột quỵ do xơ vữa động mạch

Phòng ngừa đột quỵ do xơ vữa động mạch chủ yếu tập trung vào kiểm soát các yếu tố nguy cơ và duy trì lối sống lành mạnh. Các cách phòng chống  gồm:

• Ăn uống lành mạnh: Tăng rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu chất xơ; ưu tiên cá béo, dầu ô liu và quả bơ; hạn chế mỡ động vật, nội tạng, đồ chiên rán, thức ăn nhanh và ăn quá mặn. 
• Tập thể dục thường xuyên: Duy trì các hoạt động phù hợp như đi bộ, bơi lội, cầu lông hoặc dưỡng sinh.
• Không hút thuốc: Hạn chế hoặc tránh hoàn toàn thuốc lá và khói thuốc.
• Giảm căng thẳng: Dành thời gian nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc và lựa chọn hoạt động giúp thư giãn tinh thần.
• Hạn chế rượu bia: Uống ở mức vừa phải để bảo vệ sức khỏe tim mạch.
• Theo dõi huyết áp, cholesterol và đường huyết: Kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm các chỉ số bất thường.
• Khám sức khỏe định kỳ: Tầm soát sức khỏe tim mạch và kiểm tra tình trạng mạch máu khi cần để phát hiện sớm mảng xơ vữa. 
• Sử dụng thực phẩm hỗ trợ sức khỏe để hạn chế nguy cơ hình thành cục máu đông.

8. NattoEnzym - Giải pháp hỗ trợ phòng ngừa đột quỵ do xơ vữa động mạch

Viên uống NattoEnzym được sản xuất bởi  Dược Hậu Giang Pharma,  gồm 3 sản phẩm: NattoEnzym 670FU, NattoEnzym 1000 và NattoEnzym DHA, EPA, được phát triển với thành phần chính là nattokinase – enzyme có nguồn gốc từ đậu tương lên men truyền thống Nhật Bản, có công dụng: 

• Hỗ trợ tuần hoàn máu.
• Hỗ trợ phân hủy fibrin, góp phần hạn chế hình thành cục máu đông.
• Hỗ trợ giảm nguy cơ tắc nghẽn mạch máu do huyết khối.
• Hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tim mạch và mạch máu.

NattoEnzym là thương hiệu tại Việt Nam được Hiệp hội Nattokinase Nhật Bản (Japan NattoKinase Association – JNKA), tổ chức hoạt động trong lĩnh vực nattokinase và các sản phẩm từ natto, cấp dấu chứng nhận JNKA Mark cho sản phẩm.  

Cách sử dụng: 2 - 3 viên/ngày, tùy từng sản phẩm cụ thể, uống trước ăn 30 phút hoặc sau ăn 1 giờ. 

Liên hệ fanpage NattoEnzym để được tư vấn tận tình và tìm mua sản phẩm chính hãng tại các nhà thuốc trên toàn quốc hoặc gian hàng chính hãng của Dược Hậu Giang. 

• Fanpage NattoEnzym https://www.facebook.com/NattoEnzym.DHG 

• Shopee: https://shopee.vn/dhgvn_officialstore#product_list

Lưu ý

- NattoEnzym là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, không thay thế thuốc điều trị.

- NattoEnzym không tương kỵ với các thuốc chống đông, tuy nhiên nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng

9. Câu hỏi thường gặp về xơ vữa động mạch

Xơ vữa động mạch có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Xơ vữa động mạch là quá trình tiến triển lâu dài, hiện chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn. Việc thay đổi lối sống, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và thăm khám định kỳ giúp làm chậm tiến triển và giảm nguy cơ biến chứng.

Khi nào người bệnh xơ vữa động mạch cần đi cấp cứu? 

Người bệnh xơ vữa động mạch cần đi cấp cứu ngay khi xuất hiện đột ngột các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim, như méo miệng, yếu liệt một bên, nói khó, rối loạn thị lực, đau hoặc đè nặng ở ngực, khó thở, vã mồ hôi hoặc đau lan ra tay, vai, lưng, cổ, hàm. Không nên tự theo dõi tại nhà hoặc chờ triệu chứng tự hết

Nguồn y khoa tham khảo:

American Heart Association (AHA) – What is Atherosclerosis?

National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI/NIH) – Atherosclerosis

Mayo Clinic – Atherosclerosis: Symptoms and Causes

Mayo Clinic – Atherosclerosis: Diagnosis and Treatment

European Society of Cardiology (ESC) – Cardiovascular Disease Prevention Guidelines