Đột quỵ lần 2 là gì? Dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa

Đột quỵ lần 2 và tai biến lần 2 thực chất là cùng một tình trạng y khoa. So với đột quỵ lần đầu, đột quỵ lần 2 thường để lại di chứng nặng nề hơn và làm tăng nguy cơ tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Hãy cùng NattoEnzym tìm hiểu các dấu hiệu cảnh báo, nguyên nhân và cách chủ động phòng ngừa đột quỵ tái phát.

1. Đột quỵ (tai biến) lần 2 là gì?

Đột quỵ lần 2 (hay tai biến lần 2, đột quỵ tái phát) là cơn đột quỵ mới xảy ra ở người đã từng bị đột quỵ trước đó. Đây là một biến cố mạch máu não mới, không phải sự tiến triển hay nặng lên của các di chứng sau cơn đột quỵ đầu tiên. 

Về bản chất, đột quỵ tái phát vẫn là tình trạng dòng máu nuôi não bị gián đoạn đột ngột hoặc mạch máu não bị vỡ, nhưng xảy ra trên nền não đã có tổn thương từ lần đột quỵ trước. Vì vậy, đột quỵ lần 2 thường có tiên lượng nặng hơn, làm tăng nguy cơ để lại di chứng hoặc tử vong.

Đột quỵ lần 2 có thể xảy ra sau vài ngày, vài tháng hoặc nhiều năm kể từ lần đầu. Trong các nghiên cứu, mốc 5 năm thường được sử dụng để đánh giá nguy cơ tái phát lâu dài. Theo các nghiên cứu quốc tế, khoảng 24 - 42% người từng bị đột quỵ có thể tái phát trong vòng 5 năm nếu các yếu tố nguy cơ không được kiểm soát tốt.

Đột quỵ lần 2 và tai biến lần 2 thực chất là cùng một tình trạng y khoa

2. Dấu hiệu nhận biết đột quỵ lần 2

Đột quỵ lần 2 thường có các dấu hiệu tương tự lần đầu: méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, nói khó, mất thăng bằng hoặc rối loạn thị lực. Ở người còn di chứng từ lần trước, các triệu chứng mới rất dễ bị nhầm là "di chứng cũ trở nặng", khiến người bệnh chậm được cấp cứu và bỏ lỡ thời gian vàng điều trị.

2.1 Dấu hiệu nhận biết đột quỵ lần 2: quy tắc B.E.F.A.S.T 

Quy tắc B.E.F.A.S.T giúp nhận biết sớm mọi trường hợp nghi ngờ đột quỵ, đặc biệt quan trọng với người từng bị đột quỵ vì lần tái phát có thể biểu hiện khác lần đầu, nhất là dấu hiệu mất thăng bằng hoặc rối loạn thị lực. 

• B - Balance (Thăng bằng): mất thăng bằng, chóng mặt, đi đứng loạng choạng đột ngột.
• E - Eyes (Mắt): mờ mắt, mất thị lực đột ngột ở một hoặc cả hai mắt.
• F - Face (Khuôn mặt): một bên mặt xệ xuống, méo miệng, cười lệch một bên.
• A - Arms (Tay): yếu hoặc liệt một bên tay, không giơ đều được hai tay.
• S - Speech (Lời nói): nói ngọng, nói khó, không rõ chữ, hoặc không hiểu lời người khác nói.
• T - Time (Thời gian): xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào trên, gọi cấp cứu ngay, không chờ triệu chứng tự hết.

Ngoài ra, đột quỵ lần 2 còn có thể biểu hiện qua yếu liệt chân, tê bì một bên cơ thể, hoặc đau đầu dữ dội đột ngột không rõ nguyên nhân.

Quy tắc B.E.F.A.S.T giúp nhận biết sớm mọi trường hợp nghi ngờ đột quỵ

2.2. Điểm cần lưu ý khi nhận biết đột quỵ lần 2

Bên cạnh việc nhận biết các dấu hiệu đột quỵ lần 2, người bệnh và gia đình cần lưu ý 3  đặc điểm sau:

• Triệu chứng có thể giống hoặc khác so với lần đột quỵ trước: Nếu tổn thương xảy ra ở cùng vùng não, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện tương tự lần trước. Ngược lại, nếu tổn thương xảy ra ở vùng não khác, triệu chứng có thể thay đổi, như yếu hoặc liệt ở vị trí khác hoặc xuất hiện thêm các biểu hiện mới.
• Dễ nhầm với di chứng cũ: Người bệnh hoặc gia đình có thể cho rằng tình trạng yếu tay chân, nói khó, đi lại kém là do di chứng trước đó hoặc do mệt mỏi, dẫn đến chậm đưa đi cấp cứu.
• Cần đặc biệt lưu ý khi xuất hiện triệu chứng mới hoặc tình trạng đột ngột nặng lên. Ở người có tiền sử đột quỵ, bất kỳ thay đổi bất thường nào về vận động, lời nói, thị lực, thăng bằng hoặc ý thức, dù nhẹ hay nặng, dù giống hay khác lần trước, đều cần được xem là trường hợp nghi ngờ đột quỵ tái phát và đưa đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt. 

3. Nguyên nhân của đột quỵ (tai biến) lần 2

Đột quỵ lần 2 xảy ra khi người từng bị đột quỵ tiếp tục gặp một tổn thương mạch máu não mới. Nguyên nhân tái phát thường liên quan đến việc các yếu tố nguy cơ chưa được kiểm soát tốt hoặc bệnh lý nền tiếp tục tiến triển. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Kiểm soát yếu tố nguy cơ chưa tốt sau đột quỵ lần đầu: Tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, rung nhĩ, bệnh tim mạch hoặc xơ vữa động mạch nếu không được kiểm soát có thể tiếp tục gây tổn thương mạch máu và làm tăng nguy cơ đột quỵ tái phát.
• Không tuân thủ điều trị dự phòng sau đột quỵ: Sau lần đột quỵ đầu tiên, nhiều người cần sử dụng thuốc theo chỉ định để kiểm soát huyết áp, cholesterol, chống kết tập tiểu cầu hoặc chống đông. Việc tự ý ngưng thuốc, dùng thuốc không đều hoặc không tái khám định kỳ có thể làm tăng nguy cơ tái phát.
• Hình thành cục máu đông hoặc tiến triển xơ vữa mạch máu: Các mảng xơ vữa tiếp tục phát triển hoặc cục máu đông hình thành trong mạch máu có thể gây tắc nghẽn dòng máu lên não, dẫn đến đột quỵ thiếu máu não tái phát.
• Lối sống và thói quen làm tăng nguy cơ tái phát: Hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, ít vận động, chế độ ăn nhiều muối, nhiều chất béo không lành mạnh và kiểm soát cân nặng kém đều có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ lần 2.

4. Cách phòng ngừa đột quỵ (tai biến) tái phát

Sau đột quỵ lần đầu, nguy cơ tái phát vẫn tồn tại nếu các yếu tố nguy cơ không được kiểm soát tốt. Vì vậy, phòng ngừa đột quỵ lần 2 cần tập trung vào việc duy trì điều trị, kiểm soát sức khỏe lâu dài và bảo vệ hệ mạch máu.

• Tuân thủ điều trị theo chỉ định của bác sĩ: Không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi phác đồ điều trị, đặc biệt với các thuốc kiểm soát huyết áp, mỡ máu, chống kết tập tiểu cầu hoặc chống đông.

• Kiểm soát các bệnh lý nền: Theo dõi định kỳ huyết áp, đường huyết, mỡ máu và tái khám đúng lịch để giảm nguy cơ tái phát.

• Duy trì lối sống lành mạnh: Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, ăn uống cân bằng, giảm muối, tăng vận động phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Bên cạnh tuân thủ điều trị và duy trì lối sống lành mạnh, nhiều người quan tâm bổ sung thêm sản phẩm hỗ trợ sức khỏe mạch máu, như viên uống NattoEnzym với các điểm nổi bật:

Viên uống hỗ trợ làm tan huyết khối NattoEnzym

• Thành phần: NattoEnzym chứa Nattokinase, enzyme có nguồn gốc từ đậu tương lên men (natto) của Nhật Bản.
• Hỗ trợ tuần hoàn: Nattokinase được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ phân giải fibrin, góp phần làm tan cục máu đông, hỗ trợ lưu thông máu và sức khỏe hệ tuần hoàn. Đây là chức năng quan trọng của đối với người có nguy cơ đột quỵ tái phát.
• Hỗ trợ ổn định huyết áp: Hỗ trợ duy trì huyết áp trong giới hạn ổn định, góp phần giảm một trong những yếu tố nguy cơ của đột quỵ tái phát.
• Chứng nhận: Sản phẩm đạt chứng nhận JNKA của Hiệp hội Nattokinase Nhật Bản về các tiêu chí liên quan đến hàm lượng và hoạt tính Nattokinase.

Cách dùng: Sử dụng 2-3 viên/ngày tùy thuộc vào dòng sản phẩm theo hướng dẫn sản phẩm, kết hợp với lối sống lành mạnh và kiểm soát các yếu tố nguy cơ đột quỵ.

Tìm hiểu 3 dòng NattoEnzym hỗ trợ làm tan cục máu đông: NattoEnzym 670FU, NattoEnzym 1000FU và NattoEnzym DHA EPA

Lưu ý:

- NattoEnzym là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, không thay thế thuốc điều trị đột quỵ.

- NattoEnzym không tương kỵ với các thuốc chống  đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu, tuy nhiên nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng 

5. Câu hỏi thường gặp

Tai biến lần 2 có phục hồi được không? Có. Khả năng phục hồi phụ thuộc vào mức độ tổn thương não, thời gian cấp cứu, tuổi tác, bệnh nền và quá trình phục hồi chức năng. So với lần đầu, việc phục hồi thường khó hơn.

Bao lâu sau lần 1 thì có nguy cơ tái phát? Nguy cơ tái phát có thể xảy ra bất cứ lúc nào sau lần đầu, đặc biệt cao trong giai đoạn đầu nếu không kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ.

Tai biến lần 2 sống được bao lâu? Không có mốc thời gian cố định. Tiên lượng phụ thuộc vào mức độ đột quỵ, tuổi tác, bệnh nền và thời điểm điều trị. Cấp cứu sớm và tuân thủ điều trị giúp cải thiện tiên lượng.

Tài liệu tham khảo y khoa:

• American Heart Association / American Stroke Association – "Knowing stroke signs can save a life when every minute counts" (thống kê gần 1/4 ca đột quỵ xảy ra ở người từng bị đột quỵ)
• Tâm Anh Hospital – "Đột quỵ lần 2: Nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và phòng ngừa" (chia sẻ của TS.BS Nguyễn Thị Minh Đức, thống kê 80% ca tái phát có thể phòng ngừa)
• American Stroke Association – "Stroke Symptoms and Warning Signs" (định nghĩa quy tắc B.E.F.A.S.T)
• Japan NattoKinase Association (JNKA) – trang chính thức, thông tin chứng nhận JNKA cho nattokinase